ذبيح الله صفا

1572

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

با استفاده از مأخذهاى مختلف تأليف شده و تا عهد اورنگ زيب را ( 1069 - 1118 ه ) شامل است « 1 » ؛ و منتخب اللباب تأليف محمد هاشم پسر خواجه ميرخوافى مخاطب به خوافى خان نظام الملك از رجال عهد اورنگ زيب و فرخ سير ( 1124 - 1131 ه ) و سلطان محمد شاه ( 1131 - 1161 ه ) كه در سه جلد از آغاز عهد اسلامى هند تا 1144 تنظيم شده و بطبع رسيده است « 2 » ، و جز آنها . كتابهاى تاريخ فارسى دربارهء بعضى از شاهان هند و تاريخهاى محلى و نظاير آنها كه در هند بدست نويسندگان ايرانى نژاد يا نگارندگان هندى و گاه منشيان پارسىگوى هندويى كيش در اين دوره تأليف شده باشد متعددست و حق آنست كه بذكر مهمترين آنها در اينجا بتلخيص و فهرست‌وار اكتفا شود « 3 » . از آن جمله است : تاريخ داودى دربارهء سلسله‌هاى لودى ( 855 - 930 ه ) و سورى ( 946 - 988 ه ) . واقعات بابرى شرح وقايع مربوط بزندگى ظهير الدين بابر كه ميرزا عبد الرحيم خانخانان آن را بسال 998 ه از اصل تركى بپارسى درآورد . احوال همايون پادشاه تأليف گلبدن بيگم دختر بابر و خواهر همايون پادشاه شامل اطلاعاتى دربارهء بابر و همايون كه در اوايل سلطنت اكبر و بفرمان او با انشائى ساده نوشته شد و بيشتر مربوطست بزندگى خانوادگى و امور داخلى خاندان ؛ اما تاريخ سلطنت همايون پادشاه را باختصاص بايد در تاريخ همايون شاهى يا تذكرة الواقعات يا تاريخ همايون تأليف مهتر جوهر آفتابه‌چى ملاحظه كرد كه مشاغل مختلفى در عهد همايون و اكبر داشت و كتاب خود را بسال 995 ، سى و دو سال بعد از مرگ همايون ، نوشت .

--> ( 1 ) - اين غير از منتخب التواريخ بداؤنيست . بنگريد بفهرست ريو ، ص 231 - 232 . ( 2 ) - فهرست بلوشه ، ج 1 ص 331 ؛ فهرست ريو ، ص 232 - 233 . ( 3 ) - ذكر اين كتابها در فهرستهاى مشهور بتكرار آمده است و خواننده براى كسب اطلاعات بيشتر بدانها مراجعه خواهد كرد .